ใบรับรองอาคาร อ.5 กับ อ.6 ต่างกันอย่างไร?
สรุปความเปลี่ยนแปลงของแบบฟอร์มตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2564 พร้อมขั้นตอนการขอใบรับรองการก่อสร้างอาคาร เพื่อเปิดใช้งานโรงงาน คลังสินค้า สำนักงาน และอาคารพาณิชย์อย่างถูกต้อง
ใบรับรองอาคารสำคัญต่อเจ้าของธุรกิจอย่างไร?
สำหรับเจ้าของบ้าน เจ้าของธุรกิจ และผู้บริหารที่กำลังวางแผนขยายกิจการ หนึ่งในด่านสำคัญที่ทำให้โครงการเดินหน้าได้อย่างราบรื่นและถูกต้องตามกฎหมาย คือ การขออนุญาตก่อสร้าง และการขอเอกสารรับรองหลังจากอาคารก่อสร้างแล้วเสร็จ
ในทางปฏิบัติ หลายคนยังสับสนเกี่ยวกับเอกสารราชการที่เรียกว่า “ใบรับรองอาคาร” โดยเฉพาะคำถามว่า ใบ อ.5 กับใบ อ.6 ต่างกันอย่างไร และปัจจุบันใบรับรองเพื่อเปิดใช้อาคารเปลี่ยนมาใช้แบบ อ.5 แล้วหรือไม่
หากคุณกำลังวางแผน ออกแบบโรงงาน ออกแบบคลังสินค้า ออกแบบสำนักงาน หรือออกแบบอาคารพาณิชย์ การเข้าใจแบบฟอร์มกฎหมายควบคุมอาคารฉบับปัจจุบันเป็นเรื่องสำคัญ เพราะการยื่นเอกสารผิดหรือก่อสร้างไม่ตรงแบบ อาจทำให้การเปิดใช้อาคารล่าช้าและกระทบแผนธุรกิจได้
คำตอบที่ควรรู้ในปัจจุบัน
ใบรับรองการก่อสร้าง ดัดแปลง หรือเคลื่อนย้ายอาคารประเภทควบคุมการใช้ ใช้แบบ อ.5 ตามกฎกระทรวงกำหนดแบบคำขออนุญาต ใบอนุญาต ใบรับรอง คำสั่ง และแบบหนังสือตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมอาคาร พ.ศ. 2564
ไขข้อข้องใจ: อ.5 กับ อ.6 ต่างกันอย่างไร?
ความสับสนเกิดจากการเปลี่ยนหน้าที่ของแบบฟอร์มเมื่อมีการใช้กฎกระทรวง พ.ศ. 2564 โดยชื่อแบบฟอร์มเดิมที่หลายคนคุ้นเคยถูกปรับใหม่ จึงควรแยกความหมายในปัจจุบันให้ชัดเจนดังนี้
ใบรับรองการก่อสร้างอาคารประเภทควบคุมการใช้
อดีตก่อนปี 2564: แบบ อ.5 เคยใช้เป็นใบอนุญาตให้เปลี่ยนการใช้อาคาร
ปัจจุบัน: ใช้เป็นใบรับรองการก่อสร้าง ดัดแปลง หรือเคลื่อนย้ายอาคารประเภทควบคุมการใช้ หรือที่มักเรียกกันว่า “ใบเปิดใช้อาคาร”
ใบอนุญาตแก้ไขเปลี่ยนแปลงแบบที่ได้รับอนุญาต
อดีตก่อนปี 2564: แบบ อ.6 เคยใช้เป็นใบรับรองการก่อสร้างอาคารประเภทควบคุมการใช้
ปัจจุบัน: ใช้เป็นใบอนุญาตให้แก้ไขเปลี่ยนแปลงแผนผังบริเวณ แบบแปลน และรายการประกอบแบบแปลนระหว่างก่อสร้าง
ตารางเปรียบเทียบแบบฟอร์มเดิมกับแบบปัจจุบัน
| แบบฟอร์ม | หน้าที่เดิม กฎกระทรวง ฉบับที่ 10 พ.ศ. 2528 | หน้าที่ในปัจจุบัน กฎกระทรวง พ.ศ. 2564 |
|---|---|---|
| อ.1 | ใบอนุญาตก่อสร้าง ดัดแปลง หรือรื้อถอนอาคาร | ใบอนุญาตก่อสร้าง ดัดแปลง รื้อถอน หรือเคลื่อนย้ายอาคาร |
| อ.4 | ใบอนุญาตดัดแปลงหรือใช้ที่จอดรถเพื่อการอื่น | ใบอนุญาตเปลี่ยนการใช้อาคาร ซึ่งย้ายมาจากหน้าที่เดิมของ อ.5 |
| อ.5 | ใบอนุญาตเปลี่ยนการใช้อาคาร | ใบรับรองการก่อสร้างอาคารประเภทควบคุมการใช้ ซึ่งย้ายมาจากหน้าที่เดิมของ อ.6 |
| อ.6 | ใบรับรองการก่อสร้างอาคารประเภทควบคุมการใช้ | ใบอนุญาตแก้ไขเปลี่ยนแปลงแผนผังบริเวณ แบบแปลน และรายการประกอบแบบแปลน |
ข้อควรระวังสำหรับผู้บริหาร: เมื่อติดต่อ อบต. เทศบาล หรือสำนักงานเขต หากเจ้าหน้าที่กล่าวถึง “ใบ อ.5” ในบริบทของอาคารที่ก่อสร้างแล้วเสร็จ ให้เข้าใจว่าเป็นใบรับรองอาคารประเภทควบคุมการใช้ ซึ่งอาจนำไปใช้ประกอบการดำเนินการด้านเลขที่อาคาร สาธารณูปโภค หรือใบอนุญาตประกอบกิจการที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้ควรตรวจสอบเอกสารที่แต่ละหน่วยงานต้องการอีกครั้ง
อาคารประเภทใดต้องขอใบรับรอง อ.5?
ไม่ใช่อาคารทุกประเภทที่ต้องขอใบ อ.5 แต่จะเน้นอาคารที่กฎหมายกำหนดให้เป็น อาคารประเภทควบคุมการใช้ ซึ่งเกี่ยวข้องกับความปลอดภัย การใช้งานเชิงพาณิชย์ อุตสาหกรรม หรือมีผู้ใช้อาคารจำนวนมาก
โรงงาน
อาคารโรงงานที่ใช้เครื่องจักรหรือดำเนินกิจกรรมอุตสาหกรรม ต้องควบคุมการก่อสร้างให้ตรงตามแบบที่ได้รับอนุญาต และดำเนินการขอใบรับรองก่อนเปิดใช้อาคารตามที่กฎหมายกำหนด
คลังสินค้าและศูนย์กระจายสินค้า
คลังสินค้า อาคารเก็บวัตถุดิบ และศูนย์กระจายสินค้าที่เข้าเกณฑ์อาคารควบคุมการใช้ ต้องผ่านการตรวจด้านโครงสร้าง การรับน้ำหนัก และระบบป้องกันอัคคีภัยก่อนเปิดใช้งาน
สำนักงานและอาคารขนาดใหญ่
สำนักงานที่มีพื้นที่หรือขนาดเข้าเกณฑ์ รวมถึงอาคารสูงและอาคารขนาดใหญ่พิเศษ ต้องได้รับการตรวจระบบวิศวกรรมและความปลอดภัยตามประเภทอาคาร
อาคารพาณิชย์และอาคารบริการประชาชน
ตึกแถว ร้านค้า อาคารพาณิชย์ หรือพื้นที่ที่เปิดให้ประชาชนเข้าใช้บริการ อาจอยู่ในเกณฑ์ควบคุมการใช้ตามขนาด ลักษณะ และข้อกำหนดของกฎหมาย
ขั้นตอนขออนุญาตก่อสร้างและขอใบรับรอง อ.5
เจ้าของธุรกิจสามารถวางแผน Milestone ของโครงการออกเป็น 4 เฟสหลัก ตั้งแต่การออกแบบจนถึงการตรวจรับอาคาร ดังนี้
ออกแบบและยื่นขออนุญาต
ยื่นแบบ ข.1 และรับใบอนุญาตก่อสร้างแบบ อ.1
ดำเนินการก่อสร้าง
ก่อสร้างและควบคุมงานให้ตรงตามแบบที่ได้รับอนุญาต
ยื่นขอตรวจรับอาคาร
เมื่อก่อสร้างเสร็จ ยื่นคำขอแบบ ข.6 พร้อมเอกสาร
ตรวจอาคารและรับ อ.5
เจ้าหน้าที่ตรวจหน้างานและออกใบรับรองเมื่อถูกต้อง
ออกแบบและยื่นขออนุญาตก่อสร้าง
จัดทำแบบสถาปัตยกรรมและวิศวกรรม: ดำเนินการออกแบบโดยสถาปนิกและวิศวกรที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ พร้อมลงนามรับรองแบบตามขอบเขตวิชาชีพ
ยื่นคำขอแบบ ข.1: นำแบบแปลน แผนผังบริเวณ เอกสารสิทธิ์ในที่ดิน และเอกสารประกอบ ไปยื่นต่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่อาคารตั้งอยู่
รับใบอนุญาตแบบ อ.1: เมื่อเจ้าพนักงานตรวจสอบแล้วว่าถูกต้อง จะออกใบอนุญาตให้ดำเนินการก่อสร้าง ดัดแปลง รื้อถอน หรือเคลื่อนย้ายอาคารตามกรณี
ก่อสร้างและควบคุมงานให้ตรงตามแบบ
ผู้ควบคุมงานต้องควบคุมการก่อสร้างให้ตรงตามแบบ อ.1 และเงื่อนไขที่ได้รับอนุญาตอย่างเคร่งครัด
กรณีจำเป็นต้องปรับแบบ: หากการเปลี่ยนแปลงเข้าข่ายต้องขออนุญาต ต้องยื่นคำขอแก้ไขและได้รับใบอนุญาตตามแบบ อ.6 ก่อนดำเนินการตามแบบใหม่ ไม่ควรปรับเปลี่ยนหน้างานโดยพลการ
ยื่นคำขอใบรับรองเมื่ออาคารก่อสร้างเสร็จ
เตรียมอาคารให้พร้อมตรวจ: งานอาคาร ระบบไฟฟ้า ระบบดับเพลิง ระบบสุขาภิบาล และระบบที่กฎหมายกำหนดต้องติดตั้งครบถ้วนและใช้งานได้
ยื่นคำขอแบบ ข.6: เจ้าของอาคารหรือผู้รับมอบอำนาจยื่นคำขอใบรับรองการก่อสร้าง ดัดแปลง หรือเคลื่อนย้ายอาคารต่อเจ้าพนักงานท้องถิ่น พร้อมเอกสารประกอบที่เกี่ยวข้อง
เจ้าหน้าที่ตรวจหน้างานและออกใบ อ.5
นายช่างหรือนายตรวจจะตรวจว่าอาคารจริงตรงกับแบบที่ได้รับอนุญาต รวมถึงแบบแก้ไขตาม อ.6 หากมี ตลอดจนตรวจความพร้อมของระบบความปลอดภัยและองค์ประกอบที่เกี่ยวข้อง
เมื่อผลตรวจถูกต้องและเอกสารครบถ้วน เจ้าพนักงานท้องถิ่นจึงออก ใบรับรองการก่อสร้างอาคารประเภทควบคุมการใช้ แบบ อ.5 เพื่อให้ดำเนินการเปิดใช้อาคารตามกฎหมาย
5 จุดเสี่ยงที่ทำให้ขอใบ อ.5 ไม่ผ่าน
โครงการจำนวนไม่น้อยมาสะดุดในขั้นตอนสุดท้าย เพราะก่อสร้างไม่ตรงแบบหรือเตรียมเอกสารและระบบอาคารไม่ครบ เจ้าของโครงการควรกำชับทีมงานให้ตรวจสอบประเด็นต่อไปนี้
- ระยะร่นและตำแหน่งอาคารไม่ตรงแบบ: หากอาคารขยับจากตำแหน่งที่ได้รับอนุญาต หรือมีส่วนใดล้ำแนวเขตและระยะร่น อาจต้องแก้ไขก่อนออกใบรับรอง
- ระบบป้องกันอัคคีภัยไม่พร้อม: ระบบดับเพลิง ไฟฉุกเฉิน ป้ายทางหนีไฟ ถังดับเพลิง ประตูหนีไฟ และระบบที่เกี่ยวข้องต้องติดตั้งครบและทดสอบใช้งานได้
- เปลี่ยนฟังก์ชันโดยไม่ขอแก้ไข: เช่น กั้นห้อง เพิ่มชั้นลอย ปรับพื้นที่สำนักงาน หรือเปลี่ยนพื้นที่ใช้งานจากแบบเดิมโดยไม่ได้ดำเนินการตามขั้นตอนกฎหมาย
- เอกสารผู้ควบคุมงานและใบประกอบวิชาชีพไม่ครบ: ควรตรวจอายุใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ หนังสือรับรอง และเอกสารควบคุมงานให้พร้อมก่อนยื่นคำขอ
- รายงานทดสอบระบบและสิ่งแวดล้อมไม่พร้อม: อาคารบางประเภทต้องมีผลทดสอบระบบไฟฟ้า ดับเพลิง บำบัดน้ำเสีย น้ำทิ้ง หรือเอกสารตามเงื่อนไขของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
โทษกรณีใช้อาคารควบคุมการใช้โดยไม่มีใบรับรอง
การเปิดใช้อาคารประเภทควบคุมการใช้โดยยังไม่ได้รับใบรับรอง อาจมีโทษตามพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร ทั้งโทษจำคุก โทษปรับ และโทษปรับรายวันตลอดระยะเวลาที่ยังฝ่าฝืน
ให้ PRO EN SERV ดูแลตั้งแต่ออกแบบจนถึงรับใบ อ.5
บริษัท โปร เอ็น เซิร์ฟ (PRO EN SERV CO.,LTD) ให้บริการออกแบบ ขออนุญาต และก่อสร้างโรงงาน คลังสินค้า สำนักงาน และอาคารพาณิชย์แบบ One-Stop Service ช่วยลดความเสี่ยงจากแบบไม่ตรงกฎหมาย งานก่อสร้างผิดแบบ และเอกสารตรวจรับไม่ครบ
ปรึกษาทีมวิศวกร PRO EN SERVขอบเขตบริการที่ช่วยให้โครงการเดินหน้าได้ราบรื่น
วิเคราะห์ทำเลและข้อกฎหมาย
ตรวจสอบผังเมือง ประเภทอาคาร ระยะร่น ข้อจำกัดที่ดิน และความเป็นไปได้ก่อนเริ่มออกแบบ
ออกแบบสถาปัตยกรรมและวิศวกรรม
วางผังอาคารให้สอดคล้องกับ Workflow ธุรกิจ พร้อมจัดทำแบบขออนุญาตและรายการคำนวณ
ประสานงานขออนุญาต
เตรียมเอกสารและประสานงานตั้งแต่คำขอ ข.1 ใบอนุญาต อ.1 การแก้ไขแบบ อ.6 จนถึงคำขอ ข.6
ก่อสร้างและเตรียมตรวจรับ
ควบคุมงานให้ตรงแบบ ตรวจความพร้อมระบบอาคาร และเตรียมเอกสารสำหรับการตรวจรับเพื่อออกใบ อ.5
บริการที่เกี่ยวข้อง: บริการออกแบบและขออนุญาตก่อสร้างโรงงานและคลังสินค้าครบวงจร
FAQ: คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับใบ อ.5 และการขออนุญาตก่อสร้าง
1. บ้านพักอาศัยทั่วไปสร้างเสร็จต้องขอใบ อ.5 หรือไม่?
โดยหลัก ใบ อ.5 ใช้กับอาคารประเภทควบคุมการใช้ บ้านพักอาศัยทั่วไปจึงอาจไม่อยู่ในเกณฑ์ดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ควรตรวจสอบประเภท ขนาด ความสูง และข้อกำหนดเฉพาะของพื้นที่กับหน่วยงานท้องถิ่นก่อนดำเนินการ
2. ได้ใบ อ.1 แล้ว แต่ต้องการปรับแบบหน้างาน ต้องทำอย่างไร?
หากการเปลี่ยนแปลงกระทบโครงสร้าง พื้นที่ใช้สอย รูปลักษณ์ ระยะร่น หรือสาระสำคัญของแบบ ควรให้ผู้ออกแบบตรวจสอบและยื่นคำขอแก้ไขเพื่อรับใบอนุญาตแบบ อ.6 ก่อนดำเนินงานตามแบบใหม่
3. การตรวจอาคารเพื่อออกใบ อ.5 ใช้เวลานานเท่าใด?
ระยะเวลาขึ้นอยู่กับความครบถ้วนของแบบและเอกสาร ความพร้อมของอาคาร ปริมาณงานของหน่วยงานท้องถิ่น และกรณีที่ต้องแก้ไขเพิ่มเติม เจ้าของโครงการควรสอบถามกรอบเวลาจากหน่วยงานที่รับเรื่องโดยตรง
4. ใบ อ.5 มีวันหมดอายุหรือไม่?
ใบ อ.5 เป็นใบรับรองว่าการก่อสร้าง ดัดแปลง หรือเคลื่อนย้ายอาคารประเภทควบคุมการใช้เป็นไปตามที่ได้รับอนุญาต โดยทั่วไปไม่ใช่ใบอนุญาตที่ต้องต่ออายุรายปี แต่หากมีการดัดแปลง ขยาย หรือเปลี่ยนการใช้อาคารภายหลัง ต้องดำเนินการขออนุญาตตามกรณี
5. หากเปิดใช้อาคารควบคุมการใช้โดยไม่มีใบ อ.5 จะมีโทษอย่างไร?
อาจมีโทษจำคุกไม่เกิน 6 เดือน ปรับไม่เกิน 50,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ และอาจมีโทษปรับรายวันไม่เกิน 10,000 บาทตลอดเวลาที่ฝ่าฝืน ทั้งนี้ต้องพิจารณาตามข้อเท็จจริงและบทกฎหมายที่ใช้บังคับ
6. ใบ อ.5 ใช้ประกอบการยื่นสินเชื่อกับธนาคารได้หรือไม่?
ธนาคารอาจขอใบ อ.5 เป็นเอกสารประกอบเพื่อยืนยันว่าอาคารประเภทควบคุมการใช้ก่อสร้างแล้วเสร็จและผ่านกระบวนการรับรองตามกฎหมาย แต่รายการเอกสารขึ้นอยู่กับนโยบายสินเชื่อของแต่ละธนาคาร
7. การยื่นขอใบ อ.5 มีค่าธรรมเนียมเท่าใด?
ค่าธรรมเนียมขึ้นอยู่กับกฎกระทรวง ข้อบัญญัติท้องถิ่น ประเภท และขนาดของอาคาร ควรสอบถามอัตราปัจจุบันจาก อบต. เทศบาล หรือสำนักงานเขตที่อาคารตั้งอยู่โดยตรง
8. หากใบ อ.5 ตัวจริงสูญหาย ต้องทำอย่างไร?
เจ้าของอาคารควรติดต่อหน่วยงานท้องถิ่นที่ออกใบรับรอง เพื่อสอบถามการยื่นคำขอรับใบแทนและเอกสารประกอบ เช่น หลักฐานแสดงตัวตน หนังสือมอบอำนาจ หรือหลักฐานแจ้งเอกสารสูญหายตามที่หน่วยงานกำหนด
สรุปสำหรับเจ้าของธุรกิจและผู้บริหาร
อ.5 ในปัจจุบัน คือใบรับรองการก่อสร้างอาคารประเภทควบคุมการใช้ ส่วน อ.6 คือใบอนุญาตแก้ไขเปลี่ยนแปลงแผนผังและแบบแปลนที่ได้รับอนุญาต การควบคุมงานก่อสร้างให้ตรงแบบตั้งแต่ต้น จัดเตรียมระบบความปลอดภัย และเก็บเอกสารอย่างเป็นระบบ จะช่วยลดปัญหาในขั้นตอนตรวจรับอาคาร
หากกำลังวางแผนสร้างโรงงาน คลังสินค้า สำนักงาน หรืออาคารพาณิชย์ ทีมช่างโปรจาก บริษัท โปร เอ็น เซิร์ฟ พร้อมดูแลตั้งแต่ตรวจสอบข้อกฎหมาย ออกแบบ ขออนุญาต ก่อสร้าง จนถึงเตรียมตรวจรับใบ อ.5 เพื่อให้คุณเปิดใช้อาคารได้อย่างมั่นใจ
85/197 หมู่ที่ 3 ถนนบางกรวย-ไทรน้อย
ตำบลบางรักพัฒนา อำเภอบางบัวทอง
จ.นนทบุรี 11110
